Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego

Zespołu Szkół Technicznych w Kartuzach

(obowiązuje od 12.09.2014)

 

 

Spis treści:

  1. Wstęp
  2. Definicja wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego
  3. Obowiązujące akty prawne, dotyczące udzielania uczniom pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia.
  4. Założenia ogólne wewnątrzszkolnego system doradztwa zawodowego
  5. Ogólne cele i zadania szkolnego systemu doradztwa zawodowego
  6. Adresaci WSDZ
  7. Formy pracy w ramach WSDZ
  8. Korzyści wynikające z realizacji wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego
  9. Ewaluacja wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego
  10. Roczny plan działań
     

1.  Wstęp

Zarówno polskie przepisy prawa, jak i unijne dyrektywy zobowiązują szkoły od poziomu gimnazjum do przygotowania uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia. W każdej szkole powinien zostać zorganizowany wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego (WSDZ), który jest częścią programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły. Taki obowiązek dotyczy również placówek, w których nie powołano szkolnego doradcy zawodowego.

Organizacja wewnątrzszkolnego doradztwa zawodowego jest wynikiem zmian, jakie zaistniały na rynku pracy w okresie ostatnich dwóch dekad: pojawienie się nowych zawodów, wzrost bezrobocia, swobodna emigracja zarobkowa. To wszystko wymaga od nowoczesnego systemu kształcenia jak najwcześniejszych prób rozwijania u młodego pokolenia umiejętności planowania własnej kariery zawodowej oraz racjonalnego i trafnego podejmowania decyzji zawodowych.

2. Definicja WSDZ

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego obejmuje ogół działań podejmowanych przez szkołę w celu przygotowania uczniów do wyboru zawodu, poziomu i kierunku kształcenia. Powinien on określać role i zadania nauczycieli w ramach rocznego planu działań, czas i miejsce realizacji zadań, oczekiwane efekty oraz metody pracy.

 

3. Obowiązujące akty prawne

1.Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach
 

Wcześniejsze regulacje prawne

2.Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach
3.Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach
4.Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 grudnia 2002w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz.U z 2003 r. Nr 5, poz.46)
 

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ

z dnia 30 kwietnia 2013 r.

w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach,

szkołach i placówkach

 

§ 17. Zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu oraz z planowaniem kształcenia i kariery zawodowej organizuje się w celu wspomagania odpowiednio uczniów lub słuchaczy w podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych, przy wykorzystaniu aktywnych metod pracy. Zajęcia prowadzą nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych i specjaliści.

§ 19. 1. Nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych oraz specjaliści w przedszkolu, szkole i placówce rozpoznają odpowiednio indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz indywidualne możliwości psychofizyczne uczniów, w tym ich zainteresowania i uzdolnienia.

2. Nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych oraz specjaliści w przedszkolu, szkole i placówce prowadzą w szczególności:

1) w przedszkolu – obserwację pedagogiczną zakończoną analizą i oceną gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna);

2) w szkole – obserwację pedagogiczną, w trakcie bieżącej pracy z uczniami, mającą na celu rozpoznanie u uczniów:

a) trudności w uczeniu się, w tym – w przypadku uczniów klas I–III szkoły podstawowej – ryzyka wystąpienia specyficznych trudności w uczeniu się, lub b) szczególnych uzdolnień;

3) w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej – doradztwo edukacyjno-zawodowe.

§ 25. 1. Do zadań doradcy zawodowego należy w szczególności:

1) systematyczne diagnozowanie zapotrzebowania uczniów na informacje edukacyjne i zawodowe oraz pomoc w planowaniu kształcenia i kariery zawodowej;

2) gromadzenie, aktualizacja i udostępnianie informacji edukacyjnych i zawodowych właściwych dla danego poziomu kształcenia;

3) prowadzenie zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu oraz planowaniem kształcenia i kariery zawodowej;

4) koordynowanie działalności informacyjno-doradczej prowadzonej przez szkołę i placówkę;

5) współpraca z innymi nauczycielami w tworzeniu i zapewnieniu ciągłości działań w zakresie doradztwa edukacyjno- -zawodowego;

6) wspieranie nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i innych specjalistów w udzielaniu pomocy psychologiczno- pedagogicznej.

 

4. Założenia ogólne wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego.

  • Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego zakłada, że wybór zawodu nie jest pojedynczym, świadomym aktem decyzyjnym, ale procesem rozwojowym i stanowi sekwencję decyzji podejmowanych na przestrzeni wielu lat życia.
  • System obejmuje indywidualną i grupową pracę z uczniami, rodzicami i nauczycielami (Radą Pedagogiczną).
  • Ma charakter planowych działań koordynowanych przez szkolnego doradcę zawodowego.
     

5. Cele i zadania wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego:

  • Profesjonalna pomoc uczniom z zakresu doradztwa zawodowego, nakierowana na zwiększenie trafności decyzji edukacyjnych i zawodowych usytuowana blisko ucznia – w szkole.
  • Pomoc uczniom w uzyskaniu odpowiedniego wglądu w ich własne zainteresowania, możliwości, zdolności, poznanie osobowości.
  • Przygotowanie ucznia do radzenia sobie w sytuacjach trudnych (np. bezrobocie, zmiana pracy, problemy zdrowotne, mobilność zawodowa).
  • Zapoznanie uczniów z zawodami przyszłości.
  • Aktywizacja uczniów do poszukiwania informacji dotyczących kierunków studiów, zawodów oraz rynku pracy na poziomie lokalnym, krajowym i europejskim.
  • Integrowanie działań instytucji wspomagających WSDZ.
  • Przygotowanie rodziców do efektywnego wspierania ich dzieci w podejmowaniu świadomych wyborów.
  • Pomoc nauczycielom w realizacji tematów związanych z poradnictwem zawodowym w ramach lekcji wychowawczej i zajęciach przedmiotowych
  • Przygotowanie ucznia do roli pracownika – kompetencje poszukiwane na rynku pracy.
  • Przygotowanie rodziców do efektywnego wspierania dzieci w podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych.
  • Wspieranie działań szkoły mających na celu optymalny rozwój edukacyjny i zawodowy uczniów.
  • Diagnozowanie zapotrzebowania uczniów na informacje.
  • Pomoc uczniom w planowaniu kształcenia i kariery zawodowej.
  • Gromadzenie, aktualizacja i udostępnianie informacji edukacyjnych i zawodowych właściwych dla danego poziomu kształcenia.
  • Udzielanie indywidualnych porad edukacyjnych i zawodowych uczniom i ich rodzicom.
  • Prowadzenie grupowych zajęć aktywizujących, przygotowujących uczniów świadomego planowania kariery i podjęcia pracy zawodowej.
  • Kierowanie, w sprawach trudnych, do specjalistów: doradców zawodowych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, urzędach pracy, lekarzy itp.
  • Koordynowanie działalności informacyjno-doradczej szkoły, m.in. poprzez promocję szkolnictwa zawodowego i oferty edukacyjnej szkoły
  • Współpraca z Radą Pedagogiczną w zakresie tworzenia i zapewnienia ciągłości działań wewnątrzszkolnego systemu doradztwa, zgodnie ze statutem szkoły, realizacji zadań z zakresu przygotowania uczniów do wyboru drogi zawodowej,
  • Wzbogacanie warsztatu informacyjnego doradcy zawodowego
  • Współpraca z instytucjami wspierającymi wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego
     

6. Adresatami programu doradztwa zawodowego są:

  • uczniowie
  • rodzice
  • nauczyciele – Rada Pedagogiczna
     

Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego w ramach pracy z uczniami obejmuje:

  • poznawanie siebie
  • autodiagnozę preferencji i zainteresowań zawodowych , poznawanie zawodów
  • analizę potrzeb rynku pracy i możliwości zatrudnienia na lokalnym, krajowym i międzynarodowym rynku pracy
  • indywidualną pracę z uczniami, którzy mogą mieć problemy z wyborem szkoły i zawodu
  • udzielanie informacji edukacyjnej i zawodowej
  • pomoc w planowaniu rozwoju zawodowego
  • konfrontowanie samooceny uczniów z wymaganiami szkół i zawodów
  • pomoc w poszerzaniu wiedzy ogólnej i budowaniu kolejnych etapów rozwoju edukacyjno-zawodowego
  • przedstawienie możliwości nabywania kwalifikacji zawodowych w trakcie nauki w szkole
  • określenie zgodności predyspozycji uczniów z realizowanym kierunkiem kształcenia
  • wskazywanie możliwości uzyskania kwalifikacji zawodowych w systemie kształcenia ustawicznego
  • poruszanie się na rynku pracy (poszukiwanie i utrzymywanie pracy oraz radzenie sobie w sytuacjach trudnych: poszukiwanie pierwszej pracy, bezrobocie, mobilność zawodowa, ograniczenia zdrowotne)
  • przygotowanie do samodzielności w trudnych sytuacjach życiowych: egzamin, poszukiwanie pracy, podjęcie roli pracownika, zmiana zawodu, adaptacja do nowych warunków, bezrobocie
  • udzielanie informacji dotyczącej wpływu rynku pracy na planowanie kariery, obejmujące: zapotrzebowanie na pracowników w różnych branżach w ostatnich latach, cechy dobrego pracownika oczekiwane przez pracodawców
  • kształtowanie umiejętności świadomego wyboru i poszukiwania pracy
  • kształtowanie umiejętności planowania dalszego rozwoju edukacyjno-zawodowego i kontynuacji nauki w szkołach wyższych, szkołach policealnych lub w systemie kształcenia ustawicznego

Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego w ramach pracy z rodzicami obejmuje:

  • prezentację założeń pracy informacyjno-doradczej szkoły na rzecz uczniów
  • zajęcia psychologiczno-edukacyjne służące wspomaganiu rodziców w procesie podejmowania decyzji edukacyjnych i zawodowych przez ich dzieci
  • włączanie rodziców, jako przedstawicieli różnych zawodów, do działań informacyjnych szkoły
  • przedstawienie aktualnej i pełnej oferty edukacyjnej szkolnictwa na różnych jego poziomach
  • indywidualną pracę z rodzicami uczniów, którzy mają problemy: zdrowotne, emocjonalne, decyzyjne, intelektualne, rodzinne itp.
  • gromadzenie, systematyczną aktualizację i udostępnianie informacji edukacyjno-zawodowych
     

Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego w ramach pracy z nauczycielami (Radą Pedagogiczną) obejmuje:

  • utworzenie i zapewnienie ciągłości działania wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zgodnie ze statutem szkoły
  • określenie priorytetów dotyczących orientacji i informacji zawodowej w ramach programu wychowawczego szkoły na każdy rok nauki
  • określenie priorytetów dotyczących gromadzenia informacji i prowadzenia poradnictwa zawodowego w placówce
  • realizację działań z zakresu przygotowania uczniów do wyboru drogi zawodowej  i roli pracownika, zawartych w programie wychowawczym szkoły
  • identyfikację potrzeb i dostosowanie oferty edukacyjnej placówki do zmian na rynku pracy
     

7. Formy realizacji WSDZ:

a)na poziomie klas:

  • realizacja tematyki godzin wychowawczych przez wychowawców klas, doradcę zawodowego, pedagoga i psychologa
  • realizacja tematyki w ramach przedmiotu podstawy przedsiębiorczości, przedmiotów zawodowych, języka polskiego, języków obcych, wiedzy o społeczeństwie, zajęć praktycznych
  • zajęcia w ramach lekcji zastępczych prowadzone przez doradcę zawodowego.
  • zajęcia prowadzone przez doradców zawodowych PPP, MCIZ i inne instytucje wspierające

b)na poziomie ponadklasowym:

  • rozwój współpracy z uczelniami, instytucjami rynku pracy,                      
  • spotkania uczniów z przedstawicielami różnych zawodów, wyższych uczelni, szkół policealnych,
  • wyjazdy i wyjścia uczniów na Salon Maturzystów, Targi Akademia, Drzwi Otwarte wyższych uczelni; wykłady, laboratoria pokazowe na uczelniach; powiatowe targi „Nauka-Praca-Kariera”, Targi Nauki, Innowacji i Techniki Przemysłowej, i inne.
  • funkcjonowanie Szkolnego Punktu Informacji Zawodowej w czytelni szkolnej,
  • porady indywidualne,
  • szkolny i powiatowy konkurs ,,Autoprezentacja”,
  • wyjazdy do zakładów pracy
  • spotkania z przedstawicielami instytucji rynku pracy
  • realizacja projektów umożliwiających zdobycie dodatkowych kwalifikacji i poszerzających wiedzę z zakresu poradnictwa zawodowego
  • zawodowe staże zagraniczne młodzieży
     

8. Sojusznicy i instytucje wspierające realizację WSDZ:

  • Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna
  • Rodzice uczniów
  • Placówki oświatowe w regionie
  • Powiatowy Urząd Pracy
  • Punkt pośrednictwa pracy OHP
  • Mobilne Centrum Informacji Zawodowej
  • Inkubator przedsiębiorczości
  • Zakłady pracy działające w regionie
  • Organizacje rzemieślnicze
  • Organizacje zrzeszające pracodawców
  • Wyższe uczelnie (w tym Politechnika Gdańska)
  • Przychodnia medycyny pracy
  • Biura kariery
  • Inne.
     

9. Korzyści wynikające z realizacji wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego
 

Dla indywidualnych odbiorców:

  • łatwy dostęp do informacji edukacyjnej i zawodowej – dla uczniów, nauczycieli oraz rodziców,
  • poszerzanie edukacyjnych i zawodowych perspektyw uczniów,
  • świadome, trafniejsze decyzje edukacyjne i zawodowe,
  • ułatwienie wejścia na rynek pracy dzięki poznaniu procedur pozyskiwania i utrzymania pracy,
  • świadomość konieczności i możliwości zmian w planowanej karierze zawodowej,
  • mniej niepowodzeń szkolnych, zniechęcenia, porzucania szkoły a potem pracy, jako konsekwencji niewłaściwych wyborów.

Dla szkoły:

  • realizacja zobowiązań wynikających z zapisów zawartych w prawie oświatowym
  • zapewnienie ciągłości działań doradczych szkoły i koordynacji zadań wynikających z programu wychowawczego szkoły i WSDZ
  • utworzenie na terenie szkoły bazy informacji edukacyjnej i zawodowej oraz zapewnienie jej systematycznej aktualizacji
     

Dla innych podmiotów:

  • przepływ informacji zawodowej sprzyjającej trafnym wyborom uczniówi korzystnie wpływających na dostosowanie oferty edukacyjnej do wymagań rynku pracy,
  • zwiększenie świadomości społecznej, dotyczącej konieczności racjonalnego planowania rozwoju zawodowego przez jednostki,
  • podejmowanie przez władze lokalne właściwych decyzji, efektywnie przeciwdziałających bezrobociu,
  • zapewnienie powszechności i dostępności usług doradczych zalecanych przez Komisję UE.

Dla pracodawców:

  • zwiększenie szansy znalezienia odpowiednio przygotowanych pracowników,
  • świadomych oczekiwań rynku pracy.

 

10. Ewaluacja WSDZ
 

Przebieg i efekty pracy w zakresie WSDZ są poddawane systematycznej obserwacji i ocenie.

WSDZ podlega ewaluacji przed zakończeniem roku szkolnego.

Ewaluacji podlegać będzie:

  • atrakcyjność programu dla ucznia,
  • praktyczność i użyteczność – czy wyposaża ucznia w wiadomości i umiejętności, które można zastosować w przyszłym życiu zawodowym
     

Narzędziami do zbierania informacji będą:

  • anonimowe ankiety,
  • obserwacja aktywności uczniów na zajęciach.
     

Zmian w WSDZ dokonuje Rada Pedagogiczna zatwierdzając je nową uchwałą.